Velika Gospojina: Običaji i verovanja koja prate ovaj praznik – Život

“To je praznik koji se nalazi na granici između jednog i drugog perioda godine, pa su se uz njega vezivali običaji koji su se ticali zdravlja, plodnosti, domaćinstva i pripreme za vreme koje dolazi“, ističe Saša Srećković, muzejski savetnik Etnografskog muzeja u Beogradu.

U narodnoj tradiciji Velika Gospojina, odnosno Uspenje Presvete Bogorodice, doživljavana je i kao zaštitnica žena pre svega porodilja i majki. Na ovaj dan se, prema narodnom verovanju, nisu obavljali poslovi, a praznik su mnoge porodice, sela i gradovi uzimale za svoju krsnu slavu. Prazniku prethodi dvonedeljni Gospojinski post, a u tradiciji su zabeleženi i običaji vezani za pričest.

„Posebno mesto imale su lekovito biljke. U pojedinim krajevima verovalo se da trave ubrane oko Velike Gospojine imaju posebnu lekovitu moć, pa su žene sakupljale borovnice i različite biljke koje su potom čuvane i korišćene za lečenje. Poseban značaj imao je bosiljak, koji je u tradicionalnoj kulturi imao i lekovitu i obrednu, zaštitnu ulogu“, naglašava Srećković.

Sa Velikom Gospojinom povezivala su se i verovanja o lekovitim vodama. U nekim sredinama bolesnici su odlazili na izvore za koje se verovalo da imaju lekovitu moć i umivali se njihovom vodom, očekujući zdravlje i isceljenje.

“Važan deo narodnog kalendara predstavlja period između Velike i Male Gospojine, koji se naziva međudnevnica. U tom periodu, prema zabeleženim verovanjima, bilo je pogodno vreme za branje plodova i lekovitog bilja. Pominju se kičica, hajdučka trava, ugaslica, konjski bosiljak i druge biljke kojima su u tradicionalnoj medicini pripisivana lekovita svojstva”, kaže Srećković.

On ističe da kada govorimo o ovim običajima, važno je da ih ne posmatramo kao izdvojena narodna verovanja. Oni su deo jedne celine u kojoj su čovek, priroda, porodica i zajednica bili povezani. Upravo zato su nam dragoceni za razumevanje tradicionalne kulture.