Crna Gora promenila ime kotorskog bazena i odobrila spomen ploču u Morinju, vlasti Hrvatske kažu da je to korak u dobrom smeru – Region

Vlada je odobrila i spomen-ploču hrvatskim zatočenicima u nekadašnjem logoru Morinj, čime je ispunila dva od osam uslova Hrvatske da bi podržala Podgoricu na putu ka Evropskoj uniji.

Sportski objekat nosiće ubuduće naziv „Gradski bazen – Petar II Petrović Njegoš“, dok je drugom odlukom retroaktivno odobrena spomen-ploča postavljena u Morinju u oktobru 2022. godine, uključujući njen postojeći tekst, izgled, dimenzije i lokaciju.

Hrvatska je prethodno državama članicama EU i čelnicima evropskih institucija predstavio listu od osam otvorenih pitanja čije rešavanje očekuje od Crne Gore. Hrvatska je saopštila da podržava ulazak svog suseda u EU, ali da konkretan napredak u tim pitanjima očekuje pre završetka crnogorskih pristupnih pregovora.

Na hrvatskoj listi su obeštećenje hrvatskih državljana zatočenih u Morinju, trajno očuvanje spomen-ploče na mestu nekadašnjeg logora, promena imena kotorskog bazena, informacije o 14 nestalih hrvatskih državljana, procesuiranje ratnih zločina uključujući komandnu odgovornost, rešavanje imovinskih zahteva hrvatskih porodica u Crnoj Gori, povrat školskog broda „Jadran“ i rešavanje graničnog spora.

Šest pitanja odnosi se na poglavlje 23, koje obuhvata pravosuđe i osnovna prava, a dva sa poglavljem 31 o spoljnoj, bezbednosnoj i odbrambenoj politici.

Kotorski bazen je decenijama nosio ime Nikše Bućina, antifašiste poginulog 1944. godine u borbi protiv četnika.

Skupština opštine Kotor je 18. avgusta 2021. odlučila da objekat preimenuje u „Zoran Džimi Gopčević“, po jednom od najpoznatijih crnogorskih i jugoslovenskih vaterpolista.

Natpis sa Gopčevićevim imenom postavljen je na ulazu u bazen u februaru 2022. godine.

Njegovo ime na bazenu, međutim, od početka je izazivalo spor sa Hrvatskom.

Zagreb i predstavnici hrvatske zajednice u Crnoj Gori navodili su da je Gopčević tokom rata početkom devedesetih bio angažovan kao stražar, odnosno komandir straže u Morinju, pozivajući se i na svedočenja bivših zatočenika.

Hrvatsko Ministarstvo vanjskih i evropskih poslova još 2021. ocenilo je da je neprihvatljivo da javni objekat nosi ime osobe koju povezuje sa logorom. Gopčević nije bio među osobama pravosnažno osuđenim u crnogorskom sudskom postupku za zločine u Morinju.

Nakon zahteva Hrvatske, crnogorski parlament je prošle nedelje izmenio Zakon o sportu. Nova pravila predviđaju da sportski objekat može nositi ime grada, datum od posebnog značaja ili ime ličnosti od čije je smrti prošlo najmanje 40 godina, a ranije utvrđeni nazivi koji nisu u skladu sa tim pravilom prestaju da važe. Pošto je Gopčević umro prije 26 godina, njegovo ime više nije ispunjavalo zakonski uslov.

Spomen-ploča u Morinju, postavljena je 2022. na ulazu u bivši vojni objekat u kojem je tokom rata u Hrvatskoj delovao centar za zatočenike.

Ploču su tada otkrili crnogorski ministri spoljnih poslova i odbrane Ranko Krivokapić i Raško Konjević, zajedno sa hrvatskim ministrom vanjskih i evropskih poslova Gordanom Grlićem Radmanom i ministrom hrvatskih branitelja Tomom Medvedom.

Na ploči se, između ostalog, navodi da je tokom „velikosrpske agresije na Hrvatsku“ na tom mestu bio logor za zatočene hrvatske civile i branioce, uz poruku žaljenja zbog njihovih patnji i sećanja na počinjene zločine.

Hrvatska je njeno postavljanje od početka smatrala važnim činom priznanja stradanja hrvatskih državljana i suočavanja Crne Gore sa ratnom prošlošću.

Samo nekoliko dana nakon postavljanja ploče 2022, crnogorska inspekcija naložila je njeno uklanjanje, utvrdivši da nije bila u programu spomen-obeležja Opštine Kotor i da za njeno postavljanje nije pribavljena potrebna saglasnost Vlade, s obzirom na to da od događaja koje obeležava nije prošlo zakonom predviđenih 50 godina.

Pripadnici Vojske Crne Gore nisu dozvolili kotorskoj komunalnoj inspekciji da uđe u vojni objekat i sprovede rešenje o uklanjanju.

Zagreb: Odluka Crne Gore o Morinju i kotorskom bazenu korak u dobrom smeru

Vlada Hrvatske smatra da je odluka crnogorske vlade da promeni ime bazena u Kotoru i odobri ploču u Morinju korak u dobrom smeru, rekli su danas nezvanično iz vlade.

„Hrvatska je konstruktivna prema Crnoj Gori i smatramo da je sada trenutak da reše pitanja koja se tiču evropskih vrednosti i dobrosusedskih odnosa“, naveli su iz vlade za agenciju Hina.

Izvor je rekao da je to „korak u dobrom smeru“, podstaknut intervencijom premijera Andreja Plenkovića na Evropskom veću u vezi s evropskim putem Crne Gore.

Vlada Crne Gore objavila je da je odlučila da promeni ime bazena koji nosi ime vaterpoliste Zorana Džimija Gopčevića, koji je, kako navodi Zagreb, bio čuvar u logoru Morinj. Bazen će nositi ime Petra Petrovića Njegoša.

Takođe je odlučeno da se naknadno odobri spomen-ploča postavljena u oktobru 2022. na kamenom zidu kod ulaza u Morinj.

Hrvatska je nedavno objavila osam uslova koje Crna Gora mora da ispuni pre nego što postane članica EU, od kojih se većina odnosi na posledice rata devedesetih godina.

Osim ploče u Morinju i bazena u Kotoru, radi se o još šest nerešenih bilateralnih pitanja, a to su utvrđivanje sudbine nestalih, obeštećenje logoraša iz Morinja, procesuiranje odgovornih za ratne zločine, rešavanje imovinsko-pravnih pitanja hrvatskih porodica, pitanje granice i povratak školskog broda „Jadran“.