“Bošnjaci kaznili svoje vladajuće partije, Srbi i Hrvati ostali čvrsto uz dominantne političke figure”: Sagovornici Danasa analiziraju izbore u BiH – Svet

Prema zvaničnim podacima Centralne izborne komisije BiH (CIK) izlaznost birača bila je 42 odsto dok je, poređenja radi, na opštim izborima 2022. glasalo oko 50 odsto.

Građani BiH birali su sastav budućeg Predsedništva BiH, predsedniku i potpredsednicima Republike Srpske, kao i nove sazive Narodne skupštine RS, Predstavničkog doma Federacije i skupština deset kantona u Federaciji BiH.

Darijana Filipović, Željka Cvijanović i Denis Bećirović su članovi Predsedništva BiH.

Prema preliminarnim rezultatima, SDA je osvojila najveći broj glasova u trci za Predstavnički dom Parlamentarne skupštine BiH – 240.762 glasa, odnosno 19,89 odsto. Na drugom mestu je SNSD sa 199.082 glasa ili 16,44 odsto, dok je SDP treći sa 113.704 glasa, što predstavlja 9,39 odsto.

U trci za predsednika Republike Srpske vodi Savo Minić sa 269.290 glasova, dok je Branko Blanuša osvojio 216.867.

Novinar Samir Begović, ukazuje za Danas da se opšte gledano, na ovogodišnjim izborima, ponovilo ono što, uz mala odstupanja, gledamo već dve decenije.

“Bošnjaci su opet odlučili da kazne svoje vladajuće partije, dok su Srbi i Hrvati ostali čvrsto uz dominantne političke figure i svoje najmoćnije i najveće partije”, objašnjava Begović.

SDA, dodaje on, tradicionalno najznačajnija bošnjačka partija, koja je protekle četiri godine bila u opoziciji, ostvarila je u pogledu broja osvojenih mandata na svim nivoima, najbolji rezultat još od vremena njenog osnivača Alije Izetbegovića.

Sa druge strane, ukazuje naš sagovornik, koaliciju Trojke, koja je u protekle četiri godine vladala na državnom i federalnom nivou, građani su na ovim izborima ugasili.

“Iako SDP kao najdominantnija stranka u toj koaliciji može biti zadovoljna rezultatima izbora, njihovi partneri Narod i Pravda i Naša stranka su teško poraženi i u naredne četiri godine i neće biti dio vlasti”, ističe Begović.

Prema njegovim rečima, najvažnija novina ovih izbora nisu rezultati probosanskih partija, već je to povratak HDZ-a u Predsedništvo BiH nakon osam godina.

“I još jedna važnija činjenica je da ćemo po prvi put u jednom mandatu imati zajedno u Predsjedništvu BiH predstavnike koji dolaze iz SNSD-a i HDZ-a. Tako će partije odgovorne za najveće političke, sigurnosne i ekonomske krize u proteklih 20 godina, nakon ovih izbora ostvarit političku moć veću nego ikada ranije”, naglašava Begović.

Kako dodaje, Demokratska fronta i njen lider Željko Komšić, koji su se u proteklih desetak godina profilisali kao nositelji ideje građanske države i prepreka potpunoj političkoj i institucionalnoj dominaciji saveza SNSD-HDZ doživeli su težak poraz na svim nivoima vlasti.

“Ovo za DF, kako je rekao njen predsjednik, nije samo politički već i idejni poraz. Smatram da se radi o pobjedi onih stranih i domaćih političkih sila koje su, zanemarivši sve historijske lekcije, procijenile da je za političku stabilnost u BiH neophodno odstraniti tu „remetilačku ideju“ jednakosti i ravnopravnosti svih građana BiH (zanimljivo je da isto takvo mišljenje su imali i Franjo Tuđman i Radovan Karadžić) koju je nosio DF i „resetirati“ političku scenu u BiH tako što će vratiti sve instrumenate moći pod okrilje nacionalnih partija”, ukazuje Begović.

On navodi da u tim stranim centrima moći smatrau da će kroz izbalansirano vladanje nacionalnih partija i zadovoljavanje njihovih aspiracija osigurati političku stabilnost, “ali su previdjeli da je koalicija bošnjačke SDA i građanskog DF-a nastala iz nužde i otpora savezu SNSD-a i HDZ-a a ne kao želja za političkom dominacijom”.

“Dakle, projekat koji su započeli bivši američki ambasador Majkl Marfi i bivši visoki predstavnik Kristijan Šmit, a u suštini američka i njemačka administracija, sa ovim izborima je zvanično okončan. Koalicija bošnjačke SDA i građanskog DF-a je, ako ne formalno onda suštinski, ugašena, a SDA-ova politička ambicija je resetovana na konstituivnost i upućena na usaglašavanje sa SNSD i HDZ po formuli 3:3:3. Ali, od toga neće biti ništa. Vrlo brzo će se pokazati da je odnos zapravo 6:3”, zaključuje Begović.

Tanja Topić, politička analitičarka iz Banjaluke, isiče za Danas i da je ste i da nije iznenađena izbornim rezultatima.

“Dodikova uvjerljiva pobjeda znači nastavak suverene vladavine svakom porom društva, kao i da su građani, oni koji su strankama na vlasti dali povjerenje zadovoljni koruptivnim stilom življenja, klijentelizmom i nepotizmom, propadanjem životnog standarda, siromasšenjem stanovništva, a bogaćenjem kvazi elita i depopulacijom”, naglašava Topić.

Kako ukazuje, oni koji, pak, nisu ili su manjina ili arogantni u stavu da ih politika ne zanima, pa su ostali kod kuće.

“Dodik je u izbornoj noći najavio povratak na izvorni Dejton i ako bi na tome insistirao, znači da se period trvenja unutar BiH nastavlja. Definitivno ne očekujem ubrzani kurs ka Evropskoj uniji niti sprovođenje reformi za EU integraciju”, navodi Topić.