Zašto bi oči mogle da budu ključne za rano otkrivanje Alchajmerove bolesti – Život

Nova istraživanja ukazuju na to da bi se prvi znaci Alchajmerove bolesti mogli uočiti na mrežnjači oka u ranoj fazi, mnogo pre nego što postanu vidljive kognitivne promene. Ova studija nadovezuje se na ranija istraživanja koja su pokazala da sitni krvni sudovi na zadnjem delu oka mogu ukazati na promene koje se odvijaju u mozgu. Promene bi mogle da se uoče pomoću uobičajenog snimanja oka, pre nego što bolest izazove ozbiljnija oštećenja.

Veza između očiju i Alchajmerove bolesti dolazi u trenutku kada se sve više govori o novim načinima ranog otkrivanja i lečenja ove bolesti, uključujući i novi test krvi koji, prema navodima istraživanja, može da otkrije Alchajmerovu bolest sa 96 odsto preciznosti.

Alchajmerova bolest i oči: šta za sada znamo

Studija objavljena u februaru u časopisu Acta Neuropathologica pokazala je značajno povećanje nivoa beta amiloida, jednog od ključnih markera Alchajmerove bolesti, kod osoba sa ovom dijagnozom. Istraživači su tokom 14 godina analizirali uzorke mrežnjače i moždanog tkiva 86 donora koji su imali Alchajmerovu bolest i kognitivna oštećenja. Reč je o najvećoj grupi uzoraka mrežnjače koja je do tada proučavana.

Istraživači su zatim uporedili uzorke osoba sa očuvanim kognitivnim funkcijama sa onima koji su imali blaga kognitivna oštećenja i onima kod kojih je bolest već bila u kasnijoj fazi.

Najnovije istraživanje nadovezuje se na ranije studije Američke akademije za oftalmologiju koje ukazuju na to da bi posebna vrsta snimanja, poznata kao optička koherentna tomografska angiografija (OCTA), mogla da pomogne lekarima da uoče znake Alchajmerove bolesti na sitnim krvnim sudovima u zadnjem delu oka.

Iako neurolozi pomoću snimanja mozga mogu da uoče oštećenja povezana sa Alchajmerovom bolešću, oftalmolog Jgal Rotenstrajh sa Goldšleger instituta za očne bolesti u Medicinskom centru Šeba u Izraelu, koji je vodio jedno od istraživanja, upozorio je da je u toj fazi „bolest već daleko izvan faze u kojoj može da se leči“, piše Healthy.

Cilj istraživanja zato je pronalaženje preciznog i pristupačnog testa koji bi mogao da otkrije Alchajmerovu bolest pre nego što dođe do većih oštećenja.

U prvom istraživanju, naučnici sa Univerziteta Djuk koristili su OCTA snimanje kako bi proučili mrežnjače pacijenata sa Alchajmerovom bolešću, a zatim ih uporedili sa mrežnjačama osoba sa blagim kognitivnim oštećenjima i zdravih osoba.

Pretpostavka je da krvni sudovi u zadnjem delu oka mogu da odražavaju promene koje se istovremeno događaju u mozgu. Istraživači su ustanovili da osobe iz grupe sa Alchajmerovom bolešću gube sitne krvne sudove u mrežnjači. Takođe su primetili da je jedan njen sloj tanji.

U istraživanju koje je vodio Rotenstrajh, naučnici su uradili OCTA snimanje i snimanje mozga kod više od 400 osoba koje su imale porodičnu istoriju Alchajmerove bolesti, ali još nisu razvile simptome. Njihovi rezultati upoređeni su sa nalazima osoba koje nisu imale porodičnu istoriju bolesti.

Kao i u prvom istraživanju, primećeno je da je unutrašnji sloj mrežnjače tanji kod osoba sa porodičnom istorijom Alchajmerove bolesti. Istraživanje je takođe pokazalo da je hipokampus, deo mozga koji među prvima može biti pogođen bolešću, kod tih osoba već počeo da se smanjuje.

Zašto je rano otkrivanje Alchajmerove bolesti važno?

Iako naučnici još traže efikasnije načine za kontrolu Alchajmerove bolesti, postojeći pristupi mogu imati veći efekat kada se bolest otkrije u ranijoj fazi.

„Potrebno je ranije započeti terapijsku intervenciju“, rekao je Rotenstrajh, ističući da se radi o pacijentima sa veoma visokim rizikom.

Neurolog Ričard Ajzakson sa Instituta za neurodegenerativne bolesti rekao je za CBS News da Alchajmerova bolest počinje u mozgu decenijama pre nego što se pojave prvi simptomi gubitka pamćenja.

Upravo zato bi rano prepoznavanje znakova bolesti moglo da bude veoma značajno. Ono ljudima može omogućiti da ranije obrate pažnju na faktore rizika na koje mogu da utiču, poput visokog krvnog pritiska i dijabetesa, ali i da sa lekarom razgovaraju o daljem praćenju i mogućim načinima prevencije.

Važno: nalazi ovih istraživanja ne znače da pregled oka danas može samostalno da postavi dijagnozu Alchajmerove bolesti. Istraživanja o korišćenju mrežnjače i OCTA snimanja u tu svrhu još traju.