Velika akcija u Crnoj Gori: Uhapšene vođe ruske hibridne mreže, SAD nudile 10 miliona dolara nagrade za informaciju o njima – Svet

Uhapšeni su, u Risnu, vođe te organizacije Mihail i Valerija Zvinčuk sa još tri saradnika. Prema saznanjima Pobjede Mihail Zvinčuk je pukovnik GRU za hibridne operacije a Valerija je na crnoj listi Velike Britanije.

Američki Stejt department sumnjiči ruski medijski projekat „Rybar“ za aktivnosti usmerene na uticaj na predsedničke izbore u Sjedinjenim Američkim Državama. Među osobama navedenim na zvaničnom spisku nalaze se direktor projekta Mihail Zvinčuk i kreativna direktorka Valerija Zvinčuk. Ponuda nagrade od 10 miliona dolara dalje je objavljena na sajtu američkog programa Rewards for Justice, piše Pobjeda.

„Rybar“ je ruska medijska i informaciona mreža, osnovana 2018. godine, koja je međunarodnu prepoznatljivost stekla tokom ruske invazije na Ukrajinu. Prvobitno zamišljena kao platforma za vojne analize i izvještavanje o sukobima, vremenom je prerasla u razgranatu mrežu komunikacionih kanala, koju zapadne institucije povezuju sa širenjem proruskih narativa, propagandnim aktivnostima i operacijama informacionog uticaja.

Ruski vojni kanal

Osnivač i jedan od najpoznatijih predstavnika mreže je Mihail Zvinčuk, bivši pripadnik informacionih struktura ruskog Ministarstva odbrane. Zvinčuk je 2018. godine, zajedno sa Denisom Ščukinom, osnovao „Rybar“, koji je kasnije postao jedan od najuticajnijih ruskih vojnih kanala na Telegramu.

Zvinčuk se od juna 2023. godine nalazi pod sankcijama Evropske unije. U obrazloženju odluke Saveta EU navodi se da je, osim upravljanja kanalom „Rybar“, bio član radne grupe koju je formirao ruski predsjednik Vladimir Putin radi koordinacije aktivnosti povezanih sa ratom u Ukrajini. Evropska unija ga povezuje sa širenjem dezinformacija i propagande u korist Kremlja.

Britanske vlasti su mrežu „Rybar“ označile kao jednog od aktera ruskih operacija stranog informacionog manipulisanja i miješanja u demokratske procese. Prema njihovim navodima, aktivnosti mreže djelimično koordinira administracija ruskog predsjednika, finansijsku podršku pruža ruska državna korporacija „Rostec“, dok njeni operativci sarađuju sa pripadnicima ruskih obavještajnih službi.

Uticaj ja javno mnjenje

Britanska vlada navodi i da „Rybar“, osim objavljivanja vojnih analiza, koristi anonimne medijske naloge, navodna istraživanja i sadržaje generisane vještačkom inteligencijom kako bi uticao na javno mnjenje i promovisao narative usklađene sa interesima Kremlja.

Velika Britanija je u julu 2026. godine uvela dodatne sankcije osobama povezanim sa ovom organizacijom, u okviru mjera usmjerenih protiv ruskih informacionih operacija.

Posebnu pažnju zapadnih bezbjednosnih i analitičkih krugova izazvalo je širenje aktivnosti „Rybara“ izvan Rusije, uključujući prostor Zapadnog Balkana.

Prema analizi američkog Instituta za proučavanje rata (ISW) iz novembra 2024. godine, Zvinčuk je govorio o međunarodnoj mreži sa više od 250 komunikacionih kanala na 28 jezika, kao i o otvaranju medijskih škola u Srbiji, Bosni i Hercegovini i Kirgistanu.

Takve aktivnosti analitičari posmatraju u širem kontekstu nastojanja Moskve da preko medijskih i digitalnih platformi jača informacioni uticaj izvan svojih granica, posebno u državama koje su izložene geopolitičkim tenzijama i suprotstavljenim međunarodnim interesima.

Američki Stejt department je kroz program „Rewards for Justice“ javno identifikovao više osoba povezanih sa „Rybarom“, navodeći sumnje u umešanost mreže u operacije stranog uticaja.

Upravo zbog međunarodnog karaktera ove organizacije i njenih veza sa strukturama koje zapadne države dovode u vezu sa ruskim obaveštajnim i propagandnim aktivnostima, djelovanje mreže „Rybar“ predmet je interesovanja bezbednosnih institucija više zemalja.

Jutrošnja akcija crnogorske policije i ANB-a otvara pitanje obima eventualnog delovanja ove mreže u Crnoj Gori, njene organizacione strukture, načina finansiranja i mogućih veza sa inostranim centrima uticaja.

Više detalja o rezultatima akcije i eventualnom procesuiranju osumnjičenih očekuje se nakon zvaničnog oglašavanja Uprave policije i nadležnog tužilaštva.