Ukrajinski milijarder dobio državljanstvo Srbije: Kritikovao aneksiju Krima i invaziju na Ukrajinu, pa optužen za izdaju – Svet

Vadim Vladislavovič Novinski, rođen je 3. juna 1963. godine u mestu Staraja Rusa u Rusiji, u jermenskoj porodici. Državljanin je Ukrajine, a od juče je i državljanin Srbije, piše N1.

Završio je Akademiju za civilnu avijaciju i inženjering 1985. godine u tadašnjem Lenjingradu, a sadašnjem Sankt Peterburgu. Radio je u brojnim kompanijama, a sa raspadom SSSR-a dobio je rusko državljanstvo pošto je bio nastanjen u Ruskoj Federaciji. Preselio se u Ukrajinu 1996. godine, a rusko državljanstvo je zamenio ukrajinskim 2012.

Ogromno bogatstvo stečeno devedesetih

Novinski važi za oligarha koji je svoje bogatstvo stekao u sumnjivim privatizacijama tokom devedesetih godina prošlog veka.

Biznis je započeo u Ukrajini, a vlasnik je Smart Holding Grupe koja posluje u više oblasti – od proizvodnje prirodnog gasa, preko proizvodnje konzervirane hrane, do izgradnje velikih infrastrukturnih projekata i upravljanja brodogradilištima.

Sa takvim portfolijem postao je jedan od najbogatijih Ukrajinaca, a Forbes magazin je u julu 2026. godine njegovo bogatstvo procenio na 1,2 milijarde američkih dolara.

Istovremeno, on je političar, filantrop i đakon Ukrajinske pravoslavne crkve. Volodimir Zelenski ga je optužio za izdaju zbog pomoći Rusiji, a Rusija mu je uvela sankcije.

Kritikovao aneksiju Krima i invaziju na Ukrajinu, pa optužen za izdaju

Kao nezavisni poslanik sa Krima ušao je u ukrajinski parlament 2013. godine i u više mandata u parlamentu ostao do 2022. godine. Predstavljao je Ukrajinu i u Parlamentanoj skupštini Saveta Evrope. Protivio se ruskoj aneksiji Krima 2014. godine, a iste godine bio je član mirovne delegacije koja je vodila pregovore sa ruskim separatistima iz otcepljenih regiona Donjecka i Luganska.

Bio je i veliki protivnik ruske invazije na Ukrajinu, ističući da je tako nešto nedopustivo. U zemlji je ostao do 2023. godine, kada je otišao u egzil.

Važio je i za jednog od najvećih filantropa i donatora u Ukrajini, a njegova fondacija izdvojila je značajna sredstva za medicinske i rehabilitacione centre za vreme pandemije koronavirusa i rusko-ukrajinskog rata.

Od početka ruske invazije njegova fondacija fokusirala se na pružanje medicinske i humanitarne pomoći stanovništvu pogođenom ratom, a u jesen i zimu 2022. godine fondacija ju kupila stotine generatora kako bi ljudi imali struju u mestima pogođenim raketnim napadima.

Iako je u početku održavao dobre odnose sa predsednikom Ukrajine Volodimirom Zelenskim, njih dvojica su se kasnije razišla u stavovima, a Novinski je napustio Ukrajinu gde je optužen za izdaju zbog pomaganja Rusiji.

Zaštitnik Ukrajinske pravoslavne crkve

Vadim Novinski je protođakon Ukrajinske pravoslavne crkve i istovremeno, njen veliki zaštitnik i donator. U javnosti je kritikovao podele ukrajinskih pravoslavaca i osnivanje nekanonske Pravoslavne crkve Ukrajine, koja je imala podršku države i koju je priznala Vaseljenska patrijaršija sa sedištem u Istanbulu. U više navrata je ulazio u javne polemike sa visokim ukrajinskim zvaničnicima u cilju odbrane crkve. Tvrdio je da su njegovi verski stavovi bili motiv da vlasti preduzmu korake protiv njega.

Rusija mu je uvela sankcije 2018. godine. Ipak 2019. godine mu je kao verskoj ličnosti dozvoljen odlazak u Moskvu, gde se sreo sa ruskim patrijarhom Kirilom, a 2020. godine su mu ukinute sankcije.

Deset meseci posle napada Rusije na Ukrajinu u 2022. godini Novinski je u Ukrajini optužen da pomaže Rusiji, iako protiv njega nije pokrenut postupak. Ipak, krajem te i početkom 2023. godine Kijev mu je uveo sankcije. Iako su njegove pristalice isticale da je osudio invaziju i da je aktivno pomagao Ukrajini, vlasti su mu zaplenile imovinu vrednu preko milijardu dolara.

Nedelju dana pre uvođenja sankcija Novinski je legalno sve akcije kompanija koje poseduje prebacio na trust osnovan na Kipru. Ukrajinske vlasti su procenile da je to urađeno uz pomoć malverzacija, tako da su poništile rešenja i ponovo ga upisale kao vlasnika.

Novinski je optužio vlasti za progon zbog njegovih verskih stavova i odbrane Ukrajinske pravoslavne crkve, čiji rad je vlast pokušavala da zabrani. Protiv Ukrajine je poveo postupak pred Evropskim sudom za ljudska prava.

Kijev je u januaru 2025. godine protiv Novinskog poveo postupak za veleizdaju i širenje verske mržnje. Njegove tvrdnje da je u pitanju politički i verski progon koji vodi stvaranju autoritarne države i zabrani Ukrajinske pravoslavne crkve vlasti su odbacile kao „ruski propagandu“.