Oko 1,5 miliona Kurda u Nemačkoj: Velika zajednica o kojoj se malo zna – Svet

Teško je precizno odrediti broj Kurda koji žive u Nemačkoj. Razlog je jednostavan, ali istovremeno i tužan: ne postoji međunarodno priznata kurdska država.

Kurdi potiču iz različitih zemalja, pre svega iz Turske i Sirije, a ne postoji ni posebno kurdsko državljanstvo. Mnogi su u svojim zemljama porekla bili izloženi represiji, dok je veliki broj njih već rođen u Nemačkoj.

Zato je Medijska služba integracija nedavno pokušala da pruži jasniju sliku o broju Kurda i njihovom položaju u Nemačkoj. Na video-konferenciji te organizacije psihoterapeutkinja i društvena naučnica Činur Gaderi predstavila je najnovije studije i statističke podatke, ali je govorila i o problemima i neprijateljstvu s kojima se Kurdi suočavaju u Nemačkoj.

Gaderi je rođena 1970. godine u Iraku i predaje na Evangelističkoj visokoj školi u Bohumu. U januaru ove godine bila je koautorka studije u okviru koje je anketirano nekoliko stotina Kurda u Minhenu.

Jedna od najvećih doseljeničkih grupa u Nemačkoj

Prema njenim istraživanjima, sa oko 1,5 miliona ljudi Kurdi spadaju među najveće useljeničke zajednice u Nemačkoj.

Samo od 2010. godine više od 250.000 ljudi, uglavnom iz Sirije, doselilo se u Nemačku. Glavni razlog bio je sve jači progon tokom građanskog rata u Siriji.

„Savezna vlada je 2011. polazila od procene da u Nemačkoj živi oko 800.000 Kurda“, kaže naučnica iz Bohuma. „Između 2010. i jula 2026. Savezna kancelarija za migracije i izbeglice registrovala je gotovo 608.000 zahteva za azil.“

Tri talasa dolaska – mnogima je Nemačka postala dom

Turska ima centralnu ulogu i u istoriji kurdskog doseljavanja u Nemačku.

Još 1920-ih godina dolazili su pripadnici elite, među njima studenti, diplomate i intelektualci.

Od 1961. usledio je dolazak stotina hiljada Kurda u okviru nemačko-turskog sporazuma o zapošljavanju radnika. Tu su bili takozvani gastarbajteri prve generacije.

Treći veliki talas useljavanja počeo je pre svega nakon 2010. godine, kada su ratovi i progoni naterali mnoge ljude na bekstvo.

„Mnogi se u Nemačkoj osećaju kao kod kuće. Angažuju se u političkim strankama, lokalnim zajednicama i udruženjima“, kaže naučnica.

Kurdi su najčešće deportovani u Tursku

Kurdi su u Nemačkoj često bili izloženi i opštoj sumnji da podržavaju Kurdistansku radničku partiju (PKK), za koju u Nemačkoj još od 1993. važi zabrana političkog delovanja.

„Istovremeno, ratovi i progoni u zemljama njihovog porekla i dalje su veoma prisutni u njihovim životima.“

Zbog toga se sa velikom pažnjom, ali i neizvesnošću, prate vesti o razoružavanju PKK. Turski parlament je u avgustu usvojio zakon koji predviđa ograničenu i uslovljenu amnestiju za pripadnike PKK. Sama PKK je nedavno saopštila da je u potpunosti povukla sve svoje borce iz Turske i severnog Iraka.

Pored sve učestalijih predrasuda prema migrantima u Nemačkoj, Kurdi su često na meti neprijateljstva i drugih doseljeničkih zajednica.

„Takvo omalovažavanje Kurda posebno dolazi od pojedinaca i grupa iz drugih delova migrantskog društva, koji u svojim zemljama porekla pripadaju većini, poput ultranacionalističkih turskih organizacija“, kaže Gaderi.

Turska je 2025. bila najvažnija destinacija za deportacije iz Nemačke. Pritom se antiteroristički zakoni i dalje tumače veoma široko, uprkos razoružavanju PKK.

Neizvesnost zbog Sirije

Za ljude poreklom iz Sirije situacija se u poslednje vreme drastično promenila.

„Posle pada Asadovog režima krajem 2024. počeli su da se vraćaju. Istovremeno, prilike su i dalje nesigurne, naročito na severu i severoistoku zemlje“, kaže Gaderi.

Ona dodaje da nemačka vlada sada namerava da u većoj meri vraća ljude u Siriju, a da je to u pojedinim slučajevima već počelo, što među pogođenima izaziva veliku nesigurnost.

Prema navodima organizacija za zaštitu ljudskih prava sirijske prelazne vlasti optužuju se da su, posebno u Alepu, nasilno postupale prema Kurdima. Povratnici takođe prijavljuju poteškoće pri pokušajima da ponovo dođu do svoje imovine.

Iako su se žestoke borbe u Siriji uglavnom smirile, o bezbednoj zemlji i dalje ne može da se govori, smatra Gaderi.