Uzbudljivi simboli i fenomeni prvih emocija: U Galeriji Haos sutra izložba „Igračke bez naziva / Tišina budućeg djetinjstva“ Nikole Markovića – Kultura

Na postavci u Haosu, pod naslovom „Igračke bez naziva / Tišina budućeg djetinjstva“ naći će se samo deo iz obimnog ciklusa ovog umetnika, a izložbu će proglasiti otvorenom naš ugledni estetičar, teoretičar umetnosti i arhitekture, profesor dr Vladimir Mako.

Markovićevi radovi će biti pred našom publikom do 15. oktobra, a ova izložba sublimira sve čime se godinama bavio, i ima više segmenata. Pored crteža, tu su skulpture, asamblaži, instalacije i slike.

Sve predstavljeno podseća na ono što su radile stare civilizacije ali dodatno ukazuje i na ono što sluti pojavnost novog doba, sasvim neizvesnu budućnost današnjih najmlađih generacija.

Nikola Marković je fokusiran na fenomene i simbole detinjstva u svim njegovim najraznovrsnijim inkarnacijama.

„U tim univerzalnim kodovima prepoznajemo i svoje vlastite simbole“ kaže umetnik.

Lutke kao artefakti imale su ključnu ulogu u svim magijskim i religijskim ritualima još od najstarijih vremena. Lutke – igračke su nastajale kao prve ljudske skulpture od drveta u vajarskoj praksi homosapijensa. Potreba za stvaralaštvom započeta je upravo igračkom koja je, u periodu odrastanja, učila mlada pokoljenja i upoznavala ih sa životom, njegovim opasnostima i izazovima.

Da bi se animirala pažnja deteta morao se pronaći način i alat. Taj alat je bila igračka kao duboki trag u prapočecima kulture, kao predmet koji poseduje metafizičko, iracionalno, arhetipsko i nosi ili podražava simbole života, olakšavajući tako procese čovekovog odrastanja i preživljavanja.

Danas su igračke nešto drugo, a Nikola Marković istražuje i dalje njihovo dejstvo na naše emocije, sećanja i poimanja igre kao suštine bivstvovanja. Zapravo, Nikola stoji na stanovištu da je u igri začeće ideje, a da kroz predanost u radu dolazi do rađanja onoga što zovemo ostvarenje dela zvanog umetnost.

O radovima Nikole Markovića su pisali, pored domaćih, poznata svetska imena likovne kritike i teorije savremene umetnosti. Dr Mark Gisbourne, Dr Marion Elias, Mr Hubert Turnhofer, Dr Wilfred Dickoff, M.A. Olga Lystsova, Mr Kurt Neuhold, Dr Berthild Zierl, Dr Lilly Furstenow i drugi.

Natali Pervak, kolekcionarka i direktorka galerije iz Berlina, u svom tekstu navodi:

„Inspirisan svetom detinjstva, Nikola nastoji da kroz svoje crteže, slike, objekte i skulpture evocira našu najraniju radost, energiju i ljubav prema našim detinjim iskustvima“.

A ugledni kustos i teoretičar Mark Gisbourne zapaža:

„Živimo u zasićenom svetu slika i znakova, u uzburkanoj kakofoniji koja preplavljuje neposrednost haptičkog momenta i skrivenih linija razlika… Markovićeva fascinacija neonatalnim rođenjem i postnatalnim, za njega kao umetnika postaje metaforičko osluškivanje samog života novorođenčeta… On spaja biologiju, estetiku i fenomenologiju…Crtež postaje egzegetsko sredstvo za projektovanje vizuelnih fenomena…

Crteži inspirisani neonatalnim i postnatalnim periodom predstavljaju jedno važno umetničko privatno i emotivno istraživanje utelovljene prisutnosti u samoj srži nastajanja života…

„Marković otkriva i ono nevidljivo, skriveno unutar psihičkog polja vidljivog… Složen niz glava i ekspresija lica nalik maskama iz ranih sećanja na detinjstvo… Mnogi od ovih crteža postaju primarno konceptualno sredstvo kasnijeg razvoja umetničkih performansa, instalacija, kao i širokog spektra proširenih konceptualnih projekata“, navodi Mark Gisbourne.

U oblastima stručne delatnosti o Markovićevom umetničkom radu publikovane su četiri stručne knjige – publikacije čiji su izdavači naši i inostrani univerziteti, galerije i institucije kulture.

Ostvario je tridesetak samostalnih izložbi crteža, slika i skulptura u periodu od 1992. do danas u zemlji i inostranstvu. Učestvovao je na desetinama prestižnih umetničkih manifestacija i projekata i u svom radu u oblasti umetnosti i osvojio je više prestižnih državnih nagrada i priznanja, kako u Crnoj Gori tako i van nje.

Dobitnik je glavne godišnje nagrade za slikarstvo ’’Lubarda, Milunović, Stijović’’, na jubilarnoj izložbi ULU Crne Gore (2003), Prve nagrade na konkursu „Radost Evrope“ za idejno rešenje poštanske marke (2006), Nagrade za dizajn hotelske sobe ZH-015 na 41. Međunarodnom sajmu građevinarstva i arhitekture SEEBBE – South-East Europe Belgrade Building Expo” u Beogradu (2015).

Tu su i Nagrada 38. Crnogorskog likovnog salona ’’13 Novembar’’ za crtež (Cetinje, 2016.), kao i Specijalna nagrada za najbolju samostalnu izložbu u Berlinu 2022.

Nikola Marković je rođen 1972. u Kotoru, Crna Gora, sa 16 godina postao je student na Akademiji likovnih umjetnosti na Cetinju, diplomirao je 1993. na Odsjeku za slikarstvo Fakulteta likovnih umjetnosti na Cetinju, a 2007. magistrirao slikarstvo na istom fakultetu.
Magistrirao je na Odsjeku za AUP 2012. i doktorirao 2017. na Arhitektonskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, na katedri za urbanizam.

Druge doktorske studije upisao je 2018. na Univerzitetu u Beču, na katedri za oblast Teorije i filozofije umetnosti. U periodu od 2015. do danas u zvanju je docenta, u okviru svojih pedagoških aktivnosti. Vodi četiri predmeta na osnovnim i postdiplomskim akademskim studijama Fakulteta Politehnike na Univerzitetu Donja Gorica.