Vijesti: Premijer Spajić mislio na ove dve države regiona čiji je cilj destabilizacija Crne Gore i ometanje EU puta – Region

Jedan visoki funkcioner Vlade nalazi se pod snažnim uticajem osoba povezanih s kriminalnim strukturama, koje navodno raspolažu kompromitujućim informacijama o njemu, a konstantno se traže političke pukotine koje bi mogle dovesti do vanrednih parlamentarnih izbora.

To tvrdi izvor Vijesti iz sektora bezbednosti, s kojim je redakcija razgovarala pre jučerašnje objave premijera Milojka Spajića (Pokret Evropa sad) o tome da će zatvaranje poglavlja u pregovorima Crne Gore s Evropskom unijom (EU) “biti praćeno hibridnim delovanjem”, i da su u to uključeni zvaničnici najmanje dve države iz regiona.

Spajić je to objavio pozivajući se na “ozbiljne bezbednosne operativne informacije”.

“Prema našim saznanjima, takve aktivnosti imaju za cilj destabilizaciju Crne Gore, uz očekivanu podršku pojedinih političkih aktera i dela medijske scene u našoj zemlji. Znamo za ove namere i svesni smo njihovog cilja. Pokušaji destabilizacije neće promeniti naš kurs, niti zaustaviti evropski put Crne Gore, koji je veći od dnevnog interesa bilo koje političke strukture”, napisao je on na mreži X.

Vijesti iz četiri izvora saznaju da su Srbija i Albanija dve države na koje je Spajić mislio u jučerašnjoj objavi.

Hibridno djelovanje je koordinisana i zlonamerna upotreba mešavine konvencionalnih i nekonvencionalnih metoda, poput političkih, informativnih, ekonomskih, sajber i vojnih alata, s ciljem da se destabilizuje protivnik bez pokretanja otvorenog vojnog sukoba.

Iz premijerovog kabineta juče nisu odgovorili na pitanja redakcije na koje države i zvaničnike je Spajić mislio u objavi.

List očekuje odgovore od Agencije za nacionalnu bezbednost (ANB) da li su upoznati s informacijama koje je izneo Spajić, na koje države i zvaničnike je premijer mislio, te šta Agencija preduzima da neutrališe najavljeno djelovanje.

Žele pad Vlade

Izvor iz sektora bezbednosti ispričao je Vijestima pre izbijanja afere zbog imenovanja direktorice u jednoj ulcinjskoj školi i slučaja koji je otvorio pitanje je li premijer Spajić aktivni vojni rezervista Srbije, da oni već duže vreme prate moguće spoljne uticaje na pojedine članove Vlade i njihove eventualne poteze, koji bi mogli ugroziti stabilnost izvršne vlasti.

Potpredsednik Vlade i ministar ekonomskog razvoja Nik Đeljošaj (Albanski forum) problematizovao je prošle sedmice izbor direktorice Srednje mešovite škole “Bratstvo-jedinstvo” u Ulcinju, tvrdeći da je njena potvrda o znanju albanskog jezika falsifikovana. On se povodom toga sukobio i s ministarkom prosvete Anđelom Jakšić Stojanović (Pokret Evropa sad).

S druge strane, lider i poslanik Demokratske narodne partije Milan Knežević, blizak predsedniku Srbije Aleksandru Vučiću, saopštio je prošle nedelje da je premijer aktivni rezervista Vojske Srbije, priloživši tom prilikom dokumenta u kojima se navodi da je Spajić upisan u srpsku vojnu evidenciju da bi mogao da dobije otpust iz državljanstva te zemlje.

Prema riječima sagovornika Vijesti, jedan visoki funkcioner Vlade nalazi se pod snažnim uticajem osoba povezanih s kriminalnim strukturama, koje navodno raspolažu kompromitujućim informacijama o njemu.

U bezbednosnom sektoru zbog toga razmatraju mogućnost da bi njegovi naredni politički potezi mogli biti motivisani ne samo partijskim interesima, već i pritiscima izvan formalnih političkih struktura.

Sagovornik tvrdi da postoje saznanja prema kojima bi taj funkcioner mogao inscenirati sukob ili političko udaljavanje od premijera, a potom i napustiti vladajuću koaliciju. Takav potez bi, prema toj proceni, trebalo da mu omogući da pred biračima sačuva političku distancu od ostatka vlasti, ali bi istovremeno mogao odgovarati interesima pojedinih regionalnih centara moći.

U bezbednosnim krugovima, prema istom izvoru, posebno se prati i uticaj osobe iz njegovog neposrednog okruženja koja trenutno boravi u jednoj velikoj stranoj državi i za koju se veruje da ima značajan uticaj na njegove odluke. Zbog kontakata i mesta boravka te osobe, sagovornik ne isključuje ni mogućnost posrednog delovanja i te zemlje.

Procena izvora je da pojedinim centrima moći u regionu trenutno ne odgovara ubrzano napredovanje Crne Gore u evropskim integracijama, i da bi unutrašnja politička nestabilnost mogla biti jedan od načina da se taj proces uspori.

U tom kontekstu bezbednosni sektor razmatra i scenario u kom bi se preko pojedinih članova vladajuće većine pokušalo izazvati ozbiljnije potresanje ili pad Vlade.

Sagovornik je naveo i da iz parlamenta postoje pokušaji da se još jedan partner u vladajućoj koaliciji privoli da napusti Vladu. Takav rasplet nije ocenjen kao naročito realan, ali je izvor tvrdio da se kontinuirano traže političke pukotine koje bi, ukoliko bi se dovoljno proširile, mogle dovesti do prijevremenih parlamentarnih izbora.

Sve navedeno sagovornik je predstavio kao bezbjednosne procjene i operativna saznanja, a ne kao utvrđene činjenice. Izvori s kojima je redakcija juče razgovarala, a koji su potvrdili da je Spajić mislio na Srbiju i Albaniju, nisu hteli da pričaju o drugim detaljima navodnog hibridnog djelovanja.

Vrelo leto

Ovo nije prvi put da premijer govori o namjerama da se zaustavi put države u EU. On je na premijerskom satu 2. juna kazao da postoji “miks spoljnopolitičkih faktora i organizovanih kriminalnih grupa koje zajednički deluju protiv evropskog puta naše zemlje”.

“… Od pre nekih četiri, pet meseci je tako, a EU nam pomaže da se borimo protiv toga. Otvorili smo šestoro očiju. Vidimo neka dešavanja van Crne Gore koja su direktno povezana s delovanjem organizovanih kriminalnih grupa…”, naveo je on tom prilikom.

Svega dan kasnije (3. jun) na tivatski aerodrom je, uoči samita EU-Zapadni Balkan koji se održavao 5. juna, sletio čarter let srpske nacionalne avio-kompanije “Er Srbije” u kom se nalazilo 87 muškaraca – batinaša Vučićeve Srpske napredne stranke.

Taj incident bio je početak letošnjih perfidnih pokušaja Beograda da se miješa u prilike u Crnoj Gori, koje su se nastavile početkom avgusta, kad je obilježavanje hrvatske operacije “Oluja”, u kojoj je iz te države proganano stotine hiljada Srba, bilo povod za Vučićeve otrovne strijele prema Crnoj Gori, koji su odapinjane danima.

Predsednik Srbije je, između ostalog, kazao i da se predstavnici crnogorske Vlade “vesele u Kninu srpskom stradanju i zločinima počinjenim nad Srbima”, a govorio je i o navodnim planovima o formiranju pravoslavne crkve u Crnoj Gori, rekavši da su litije u Crnoj Gori – koje su počele zbog izmjena Zakona o slobodi vjeroispovijesti – zapravo krenule kad su “neki hteli da prave pravoslavnu crkvu u Crnoj Gori, samo da izbrišu ono ‘srpska’”.

On je govorio i o idejama “policentričnog srpstva”, za koje je naveo da se “u posljednje vreme čuju od istaknutih srpskih nacionalista”, rekavši da je to “smrt srpskog naroda” i “smrt srpske crkve”.

Na njegove izjave oštro je reagovala Mitropolija crnogorsko-primorska, navodeči da “vrve od nejasnoća”, dok je u Vučićevu odbranu stala Eparhija budimljansko-nikšićka.

Šef parlamenta Andrija Mandić (Nova srpska demokratija) tada je prvi put napravio jasan i javan otklon od Vučića, poručujući da će se odluke o Crnoj Gori donositi u zemlji, te da niko nema monopol nad srpstvom.

Srbija je kandidat za članstvo u EU od 2012, a pregovore vodi od 2014. godine. U poređenju sa Crnom Gorom, Srbija je trenutno osjetno iza (Podgorica zatvorila 18 od 33 poglavlja).

Otvorila je 22 od 35 pregovaračkih poglavlja, ali samo dva privremeno zatvorila, dok od decembra 2021. nije otvorila novi klaster. Evropska komisija smatra da je tehnički spremna za otvaranje klastera 3 (konkurentnost i inkluzivni rast), ali za to još nema političke saglasnosti svih članica. Napredak Beograda, Brisel vezuje prije svega za reforme vladavine prava, normalizaciju odnosa s Kosovom i veće usklađivanje s vanjskom politikom EU, uključujući sankcije Rusiji.

Tirana prva iza Crne Gore

Albanija se trenutno nameće kao država koja bi, poslije Crne Gore, mogla eventualno biti naredna sa Zapadnog Balkana koja će ući u EU. Podgorica i Tirana imaju dobre bilateralne odnose, obe države su članice NATO-a, a crnogorsko Ministarstvo vanjskih poslova je u maju ove godine, nakon razgovora zvaničnika dviju zemalja, saopštilo da između njih nema otvorenih pitanja.

Albanija je do kraja 2025. otvorila svih 33 pregovaračka poglavlja, a u julu ove godine privremeno je zatvorila prva tri. Ipak, Crna Gora je i dalje znatno ispred, jer je zatvorila više od polovine pregovaračkih poglavlja, zbog čega je EU i dalje označava kao predvodnika procesa.

Krajem februara ove godine albanski premijer Edi Rama je s Vučićem objavio autorski tekst za nemački “Frankfurter algemajne cajtung” (FAZ) u kom su naveli da se zalažu za ubrzanu integraciju u jedinstveno tržište i šengenski prostor onih zemalja kandidata za članstvo u EU koje ispunjavaju uslove, umjesto punopravnog članstva u tom bloku 27 zemalja.

Izjava je došla u trenutku kad je više zvaničnika EU pomenulo mogućnost prihvatanja novih članica EU, koje u početku ne bi imale pravo veta, na šta Crna Gora, prema izjavama vrha vlasti, ne pristaje.

Iako zvanični odnosi dviju država važe za veoma dobre, pitanja položaja albanske zajednice u Crnoj Gori povremeno izazivaju unutrašnje političke tenzije. Posljednji takav primjer je spor oko izbora direktorice škole u Ulcinju.

Vuković: Spajić “menja ploču”, Evropski savez: Koga premijer štiti

Poslanik i potpredsjednik opozicione Demokratske partije socijalista (DPS) Ivan Vuković, ocijenio je juče da Spajić “mijenja ploču”.

“… Pošto su izbori blizu, pa valja animirati međunarodne partnere, predsjednik Vlade ‘mijenja ploču’ i ono što je do juče karakterisao kao ‘seoske teme’, predstavlja kao hibridne pretnje po Crnu Goru. Da nije providno, reklo bi se – ‘dobro jutro, Kolumbo’”, napisao je on na mreži X.