Restauracija spomenika u Nišu: Ne zna se da li je “ofarban” ili vraćen u originalnu boju, a košta tri puta više od beogradskog “Kneza” – Društvo

U delu javnosti se mogu čuti kritike na račun boje na skulpturi Spomenika, koja, kako navode neki građani, izgleda kao da je „premazana imalinom“.

Takođe se mogu čuti primedbe da je cena konzervatorsko-restauratorskih radova na spomeniku „prenaduvana“ jer se radovi, kako se navodi na društvenim mrežama, svode na to da je spomenik navodno „samo opran vodom pod visokim pritiskom“.

Izvođač radova, firma „Granit Liješće“ iz Sremske Mitrovice, navela je da su konzervatorsko-restauratorski radovi na bronzanoj skulpturi završeni, a da se čeka mišljenje stručnjaka šta je još potrebno uraditi na postamentu, kako bi čitav posao bio priveden kraju.

Građevinski inženjer Danijel Dašić ocenjuje za Danas da bi obnova spomenika mogla biti sporna kako zbog cene radova, tako i zbog nove, „tamno crne i sjajne nijanse boje“ skulpture.

„Građani postavljaju pitanje cene jer je, recimo, čišćenje bronzane konjaničke skulpture i reljefa na veoma sličnom spomeniku knezu Mihailu, na Trgu republike u Beogradu, koštalo 31.500 evra, odnosno čak tri puta manje od oko 94.000 evra koliko su to platile Nišlije“, kaže Dašić.

On podseća da je na ovoj javnoj nabavci, raspisanoj za čišćenje i konzervaciju 15 spomenika u Nišu, među kojima je i Spomenik oslobodiocima, posao dobila firma „Granit Liješće“ kao jedini ponuđač.

Dašić dodaje da su skulptura konjanika na Spomeniku oslobodiocima, kao i reljefi na postamentu, napravljeni od bronze, a da je prirodna boja sirove, tek izlivene bronze svetlozlatna ili metalik žućkasto-smeđa slična boji zlata ili mesinga, ali sa toplijim, crvenkastim tonom zbog visokog procenta bakra. Odmah nakon livenja u livnici, umetnici premazuju skulpturu hemikalijama i izlažu je toploti kako bi dobili željenu boju.

Spomenik u Nišu, kao i većina klasičnih spomenika iz tog perioda, inicijalno je tretiran tamnijim tonovima – tamnosmeđom, sivkasto-crnom ili bojom čokolade. Zbog toga skulptura konjanika danas ima karakterističan izgled starog metala sa kombinacijom tamnih, skoro crnih delova u uvalama i zelenkastih preliva na mestima gde je najviše izložena atmosferskim uticajima.

„Bronzane skulpture se nikad ne farbaju, tako da se svi nadamo da ono što ovde deluje kao ’farbanje’ je zapravo proces konzervacije, čišćenja i nanošenja zaštitnog voska, i da je vraćen u svoju originalnu, tamnu boju iz 1937. godine. Sumnju, međutim, izaziva sama završna tamnocrna i sjajna nijansa, ali će tu završnu reč, ipak, imati eksperti iz Zavoda za zaštitu spomenika kulture“, poručuje Dašić.

Spomenik oslobodiocima Niša je, inače, rad Antuna Augustinčića, eminentnog hrvatskog i jugoslovenskog vajara i samtra se jednim od najznačajnijih dela jugoslovenske skulpture.

Kroz reljefe prikazuje ključne trenutke borbe za slobodu, od ustanaka protiv Osmanlija i bitke na Čegru, do Prvog svetskog rata. U njegovom srednjem delu predstavljeni su Stevan Sinđelić i prota Kole Rašić, dok se na vrhu nalazi konjanik sa zastavom, kao simbol dolaska slobode.

Okriven je na Vidovdan, 28. juna 1937. godine, pred više od 10.000 građana. Tog dana u Nišu je bio proglašen neradni dan, a događaju su prisustvovali knez namesnik Pavle Karađorđević i predsednik Vlade Milan Stojadinović.

Danas je prosledio pitanja u vezi sa restauracijom ovog spomenika niškom Zavodu za zaštitu spomenika kulture i izvođaču radova, firmi „Granit Liješće“ iz Sremske Mitrovice.

Do objavljivanja teksta odgovore nismo dobili, a ukoliko i kada stignu, tekst će biti dopunjen.